menopauze en andropauze
begeleidingstrajecten
Begeleiding bij hormonale veranderingen in de tweede helft van het leven
Rond het vijftigste levensjaar verandert er veel in het lichaam. Bij vrouwen is dat vaak duidelijk voelbaar: de menstruatie wordt onregelmatig, opvliegers en slechte nachten dienen zich aan. Bij mannen verloopt het geleidelijker en blijft het soms lang onopgemerkt. In beide gevallen geldt dat de ene persoon er nauwelijks last van heeft en de andere er dag en nacht door wordt beïnvloed.
In ons begeleidingstraject bekijken we samen wat er bij u speelt en wat u kan helpen. De overgang en het ouder worden zijn geen ziekte. Ze kunnen wel uw levenskwaliteit stevig onder druk zetten, en daar valt veel aan te doen. Samen zoeken we wat voor u werkt.
Bij vrouwen: perimenopauze en menopauze
De menopauze is het moment van de laatste menstruatie. Ze valt meestal tussen 45 en 55 jaar. Pas wanneer u twaalf maanden geen menstruatie meer hebt gehad, weet u met zekerheid dat ze achter de rug is. De jaren daarvoor heten “de overgang” of “perimenopauze”. In die fase schommelen de hormonen sterk, en dat kan al klachten geven rond de leeftijd van 40. Uitzonderlijk zelfs vroeger.
Veel vrouwen herkennen fenomenen als opvliegers en nachtelijk zweten, maar de overgang kan zich ook anders tonen: slecht slapen, vermoeidheid, concentratieproblemen, stemmingswisselingen, gewrichtspijn, een droge vagina, plasklachten of minder zin in vrijen… Ook gewichtstoename rond de buik komt vaak voor.
Na de menopauze daalt de hoeveelheid oestrogeen blijvend. Daardoor stijgt op lange termijn het risico op botontkalking en op hart- en vaatziekten. Aandacht voor botten, bloeddruk, insulineresistentie en bloedsuiker hoort dus bij een goede begeleiding, ook als u weinig klachten hebt.
Bij mannen: de andropauze
Bij mannen verloopt het ouder worden hormonaal geleidelijker dan bij vrouwen. Er is geen duidelijk moment zoals de laatste menstruatie, en “andropauze” is dan ook geen medische diagnose. Het woord beschrijft wél iets wat veel mannen tussen 45 en 65 jaar herkennen: buikvet dat blijft ook al u niet anders eet dan vroeger, een vermoeidheid die na een weekend rust niet weg is, minder zin in seks, slechter slapen, een korter lontje, minder spierkracht…
Aan de basis van die klachten ligt zelden één enkele oorzaak. Leeftijd en leefstijl versterken elkaar. Het testosteron daalt bij veel mannen langzaam met de jaren. Buikvet zet een deel van het testosteron om in oestrogeen en maakt het lichaam minder gevoelig voor insuline, het hormoon dat de bloedsuiker regelt. Een lager testosteron maakt het op zijn beurt makkelijker om buikvet op te stapelen. Zo ontstaat soms een vicieuze cirkel. Chronische stress, te weinig slaap en alcohol duwen in dezelfde richting.
Ook slaapapneu (ademstops tijdens de slaap die vaak samengaan met luid snurken) is een veelvoorkomende en vaak gemiste oorzaak van vermoeidheid en van een laag testosteron. Daarnaast kunnen een trage schildklier, ijzertekort, een depressie of bepaalde geneesmiddelen dezelfde klachten geven.
Daarom kijken we naar het hele plaatje. Een echt testosterontekort is één van de mogelijke verklaringen, en kan enkel vastgesteld worden met een bloedonderzoek ’s ochtends en nuchter, dat bij een lage waarde herhaald moet worden.
Hoe verloopt het menopauzetraject?
U vult eerst een vragenlijst in. Tijdens het intakegesprek overlopen we samen uw klachten, uw voorgeschiedenis, uw medicatie en wat u zelf belangrijk vindt.
Welke onderzoeken daarna zinvol zijn, hangt af van uw klachten en uw situatie. We voeren geen standaardpakket uit voor iedereen. Soms is een gericht bloedonderzoek aangewezen, bijvoorbeeld om andere verklaringen voor uw klachten uit te sluiten of om uw risico op hart- en vaatziekten in te schatten. Bij bio-identieke hormonen kan een urinetest of een genetische test nodig zijn, na een klinische en familiale anamnese. Soms is een doorverwijzing naar een specialist de beste stap, zoals een slaaponderzoek bij een vermoeden van slaapapneu. Bij vrouwen boven 45 jaar is een hormoontest meestal niet nodig om de overgang vast te stellen, omdat de waarden in die fase sterk schommelen.
Op basis van alle gegevens stellen we samen een plan op. Er zijn diverse opties mogelijk: bio-identieke hormonen, fytotherapie of kruidensamenstellingen uit de Traditionele Chinese geneeskunde. Soms kan ook acupunctuur en neuraaltherapie onderdeel zijn van de behandeling, omdat ze de autonome regulatie kunnen ondersteunen en zo bijdragen aan het verminderen van klachten zoals warmteopwellingen, pijn, stress en slaapproblemen tijdens de peri- en menopauze. We starten overigens altijd met wat u zelf in handen hebt: beweging, voeding, slaap en omgaan met stress…
Bij elke aanpak bespreken we met u wat de huidige stand van wetenschappelijk onderzoek erover zegt en waar de onzekerheden liggen.
Na enkele maanden bekijken we wat het oplevert en sturen we bij waar nodig.
Hoe verloopt het andropauzetraject?
U vult eerst een vragenlijst in. Tijdens het intakegesprek overlopen we samen uw klachten, uw voorgeschiedenis, uw medicatie en wat u zelf belangrijk vindt.
Welke onderzoeken daarna zinvol zijn, hangt af van uw klachten en uw situatie. We voeren geen standaardpakket uit voor iedereen. Soms is een gericht bloedonderzoek aangewezen, bijvoorbeeld om andere verklaringen voor uw klachten uit te sluiten of om uw risico op hart- en vaatziekten in te schatten. Soms is een doorverwijzing naar een specialist de beste stap, zoals een slaaponderzoek bij een vermoeden van slaapapneu.
Op basis van alle gegevens stellen we samen een plan op. Er zijn diverse opties mogelijk, maar we starten altijd met wat u zelf in handen hebt: beweging, voeding, slaap en omgaan met stress… Daarnaast kan er gewerkt worden met voedingssuppletie, fytotherapie of kruidensamenstellingen uit de Traditionele Chinese geneeskunde. Soms kan ook acupunctuur en neuraaltherapie onderdeel zijn van de behandeling, omdat ze de autonome regulatie kunnen ondersteunen en zo bijdragen aan het verminderen van klachten zoals pijn, stress en slaapproblemen.
Bij elke aanpak bespreken we met u wat de huidige stand van wetenschappelijk onderzoek erover zegt en waar de onzekerheden liggen.
Na enkele maanden bekijken we wat het oplevert en sturen we bij waar nodig.
Wanneer raadpleegt u best meteen uw huisarts of specialist?
Sommige klachten vragen snel verder onderzoek, los van dit traject. Neem contact op met uw huisarts of gynaecoloog bij vaginaal bloedverlies wanneer u al een jaar geen menstruatie meer had, en bij overgangsklachten voor de leeftijd van 40. Hebt u borstkanker, trombose of een beroerte gehad, dan stemmen we een eventuele hormoonbehandeling altijd af met uw specialist. Mannen met een zwelling van de borstklier of een afwijking aan de teelballen verwijzen we door naar een uroloog of endocrinoloog. Voelt u zich langdurig somber of hopeloos, praat er dan zo snel mogelijk over met uw huisarts.
Praktisch
Dit traject is aanvullend op de zorg van uw huisarts en specialist. Met uw toestemming houden we hen op de hoogte. Niet alle onderdelen worden terugbetaald door de ziekteverzekering; vóór de start krijgt u duidelijke informatie over de kosten.
Een doorsnee traject duurt normaal een zestal maanden en bestaat minstens uit een intake, bespreking en analyse van uitgevoerde onderzoeken, het behandelplan en een tweetal opvolgconsulten. Tussendoor kan een telefonisch of videoconsult ingeboekt worden voor dringende vragen.